Islam Times 26 Oct 2015 112015000000Mon, 26 Oct 2015 11:02:37 -0400 11:02 https://www.islamtimes.org/az/news/493652/nazarbayevdən-qorxulu-proqnoz-dəhşətli-böhran-gəlir -------------------------------------------------- Title : Nazarbayevdən qorxulu proqnoz: “Dəhşətli böhran gəlir” -------------------------------------------------- İslamtimes - Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayev oktyabrın 19-da “real böhran gəlir” deyəndə bu, qazax xalqının canına bir üşütmə saldı. Text : Qazaxıstanda əksəriyyət bhran vəziyyətinə hazırdır, dvlət məmurlarının iqtisadi vəziyyətlə bağlı ıxışlarını izləyir. Prezident deyir ki, əsl dəhşətlər indən sonra başlayır". Azadlıq” radiosunun qazax xidməti Qazaxıstanda iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi barədə mtəmati olaraq reportajlar verib. Orta məktəb məllimi aylıq 100 min təngə (təxminən 400 manat) gəlirlə 6 uşaq bydr. Onun həyat yoldaşı srclk edir, amma qazandıqları pul evin gndəlik ərzaq ehtiyacını gclə dəyir. Məktəb ləvazimatı və geyim almağa pul qalmır. İki il əvvəl 100 min təngə təxminən 650 dollar dəyərində idi. 2014-c il devalvasiyasından sonra 180 təngə 1 dollara dşd. O vaxt hkumət vəd verdi ki, ikinci devalvasiya olmayacaq. Nazarbayev 2016-cı ildə keirilməli olan prezident sekisini 2015-ci ilin aprelinə keirəndə ikinci devalvasiyanın baş verəcəyi aydın grnd. Bir oxları gman edirdi ki, Nazarbayev iqtisadi ətinliklər lkəni vurmamış hakimiyyətdə yeni dnəmə başlamaq istəyir. Qazaxıstanın Milli Neft Şirkəti Qazaxıstanda iqtisadiyyat neftdən asılıdır. Neftin qiymətinin dşməsi lkəyə zərbə vurur. Bir tərəfdən də Qazaxıstanın ən byk ticarət tərəfdaşı Rusiya rublunun dəyərini itirməsi də lkə iqtisadiyyatında itkilər yaradır. Hkumət təngəyə olan təzyiqlərin qarşısını almağa alışır. İyulda Qazaxıstanın Mərkəzi Bankı ticarət dəhlizini genişləndirib 1 dolları 198 təngə dəyərində qiymətləndirdi. Ancaq az sonra gzlənən ikinci devalvasiya başladı və 1 dollar 255 təngə oldu. Bəzi məmurlar deyirdilər ki, bu fərq qısa bir zaman ndr və təngəni gcləndirmək nəzərdə tutulub. Amma oktyabrın 22-də 1 dollar 277 təngə oldu. Bu da Qazaxıstanda nc devalvasiyanın olacağı ilə bağlı shbətləri daha da gcləndirdi. Satıcılar deyirlər ki, 300 təngəlik gnəbaxan yağı 440 təngə olub. Dy 240 təngədən 280 təngəyə qalxıb. Sdn qiyməti 20 təngə, şəkərinki 30 təngə qalxıb. Satıcılardan biri deyir: Biz sd Amerikadan almırıq, z lkəmizin istehsalıdır, ancaq anlamıram ki, niyə bu qədər bahalansın”. lkədə işsizliyin artacağı ilə bağlı da narahatlıqlar var. Səhiyyə və Sosial İnkişaf Nazirliyinin əmək, sosial mdafiə və miqrasiya komitəsindən bildiriblər ki, bu ilin 9 ayı ərzində 381 biznes strukturuna 11 mindən ox adam işdən uzaqlaşdırılıb. Bu da tən ilin analoji dvr ilə mqayisədə 3 dəfə oxdur. Almatı sakini Gulbanu Orazaliyeva deyir ki, o, 10 ildən bəri rək zavodunda işləyib, amma bu gnlərdə he bir ixtisar barədə xəbərdarlıq olmadan işdən azad edilib: Əgər bu barədə eitsəydik, əvvəldən bir iş axtarardıq. Drd uşağım var, borcum var. Mən indi necə yaşayım?” Orazaliyeva deyir ki, o, yaşına grə kafedə qabyuyan işi də tapmır. 17 ildir ki, yerli televiziya stansiyalarının birində alışan Bektur da deyir ki, işdən azad ediləndən sonra digər televiziya stansiyalarında iş axtarıb, ancaq ona deyiblər ki, burda da ixtisarlar gzlənir və vakansiya yoxdur. Mstəqil Sahibkarlar Assosiasiyasının rəhbəri Timur Nazhanov deyir ki, artıq lkədə iqtisadi bhran başlayıb. O, bunda Rusiya amilini vurğulayır: İndi biz Avrasiya İqtisadi Birliyindəyik. Bu, Avropadan ərzaq almağı ətinləşdirir. Rusiyanın məqsədi z mallarını qorumaqdır. Qazaxıstan z istehlak etdiyi malların byk hissəsini idxal edir. Rusiya Qazaxıstana idxalda maneələr yaradıb”.