اسلام تايمز 21 فروردين 1400 ساعت 12:59 https://www.islamtimes.org/fa/article/926372/این-یمن-۶-سال-قبل-نیست -------------------------------------------------- عنوان : این یمن ۶ سال قبل نیست -------------------------------------------------- اسلام تایمز: حملات موشکی و پهپادی دولت نجات ملی به عمق خاک عربستان نشان داده که اهداف استراتژیک این کشور نظیر پالایشگاه‌ها، بنادر و پایگاه‌های نظامی دیگر امنیت سال‌های گذشته را ندارند و عربستان نمی‌تواند بدون توجه به هزینه‌های این حملات به تجاوز نظامی خود در یمن ادامه دهد متن : خبر هایی در روز های اخیر منتشر شده در این مورد که تلاش هایی برای برقراری آتش بس در یمن طی یک ماه آینده انجام می شود. روزنامه فرامنطقه ای القدس العربی به نقل از یک منبع یمنی گفته است که رایزنی هایی برای برقرار شدن این آتش بس در حال اجراست تا اینکه با انجام آن طی یک ماه آینده، مذاکرات سیاسی فراگیر برای پایان جنگ از سر گرفته شود، اما دولت نجات ملی مستقر در صنعا پیش شرط هایی مطرح کرده که از جمله آن ها جدا کردن پرونده انسانی از پرونده نظامی است تا اینکه بازگشایی بندر الحدیده و فرودگاه صنعا، لغو محاصره و توقف عملیات ائتلاف عربی قبل از آتش بس انجام شود. به نظر می رسد که دولت عمان به عنوان میانجی اصلی مذاکرات نیز نسبت به برقراری آتش بس خوشبین است؛ چراکه خبرگزاری رسمی این کشور با صدور بیانیه ای در این مورد ابراز امیدواری کرده و دولت عمان در بیانیه خود خبر از به نتیجه رسیدن مذاکرات در آینده ای نزدیک داده است. ابراز خوش بینی دولت عمان حکایت از دست برتر دولت صنعا و پذیرش پیش شرط هایش دارد؛ چراکه سعودی ها و دولت مورد حمایتشان قبول کرده اند این یمن همان یمنی نیست که شش سال قبل به آن حمله کردند. تغییر موازنه اولین و مهم ترین نکته ای که در خصوص مذاکرات فعلی و احتمال برقراری آتش بس باید در نظر داشت، این است که نه این مذاکرات نخستین مذاکرات و نه آتش بس احتمالی نخستین آتش بسی است که از زمان شروع تجاوز نظامی ائتلاف عربی به رهبری سعودی ها به یمن انجام شده است. سابقه مذاکره و آتش بس به حدود هفت ماه بعد از شروع تجاوز نظامی سعودی ها به یمن بازمی گردد که مذاکراتی در اواخر دسامبر ۲۰۱۵ به میانجی گری نماینده وقت سازمان ملل در امور یمن اسماعیل ولد الشیخ و در ژنو سوئیس انجام شد، اما نه آن مذاکرات و نه مذاکرات بعدی منجر به آتش بس پایدار در یمن شد تا مجالی برای از سرگیری جدی فرایند سیاسی فراهم شود. در واقع، سعودی ها در آن موقع و همچنین در مراحل بعد چنان به موفقیت نظامی خود در یمن اعتماد داشتند که فقط برای حفظ ظاهر به نمایندگان دولت هادی اجاز رفتن به ژنو و انجام مذاکرات را می دادند، اما در واقع امر به چیزی کمتر از تصرف صنعا، خلع سلاح نیرو های دولت نجات ملی یمن و بازگرداندن دولت دست نشانده خود به صنعا رضایت نمی دادند. شش سال مقاومت نیرو های یمنی به خوبی نشان داده که این اهداف سعودی ها دست نیافتنی است و نه تنها حتی به این اهداف نزدیک نیز نشده اند بلکه اختلاف در جبهه داخلی خود به خصوص از سوی جدایی طلبان جنوبی باعث شده تا وضعیت میدانی حتی در مناطق تحت تصرف نیرو های مورد حمایت شان نیز متزلزل بشود. از سوی دیگر، تحولات چند سال اخیر در عرصه میدانی و توانایی نیرو های یمنی برای حمله به اهداف استراتژیک سعودی در عمق خاک سعودی ها باعث شده تا موازنه قدرت در جنگ یمن به هیچ وجه مشابه شش سال قبل و زمان آن دور از مذاکرات نباشد. تغییر در عرصه بین المللی یکی از واقعیت های جنگ یمن طی شش سال گذشته، مربوط به خارج از واقعیت های میدانی جنگ و حمایتی می شد که از سعودی ها و ائتلاف تحت رهبری آن از سوی قدرت های غربی و به خصوص امریکا می شد. در واقع این حمایت بود که باعث شد تا شورای امنیت سازمان ملل به دلیل فشار امریکا نه تنها مانع جنگ افروزی سعودی ها نشد بلکه چند روز بعد از تجاوز نظامی سعودی ها با یمن با تصویب قطعنامه ۲۲۶۱ مجوزی به سعودی ها داد تا یمن را تحت محاصره کامل هوایی، زمینی و دریایی دربیاورد و بزرگ ترین بحران انسانی هزاره اخیر را رقم بزند. در واقع، شورای امنیت با صدور این قطعنامه عامل مستقیم قحطی و مرگ و میر هزاران کودک یمنی شد؛ چراکه حامیان غربی سعودی ها تصور این را داشتند که کار یمن و دولت صنعا با این محاصره یکسره خواهد شد. چیزی که نه اعضای شورای امنیت و نه سعودی ها تصورش را نمی کردند، مقاومت و پایداری یمنی ها بود، زیرا با وجود تمام مصائب ناشی از این محاصره، یمن باز حاضر به تسلیم نشد و نیرو های یمنی توانستند با حفظ موقعیت خود، اوضاع را در درازمدت تغییر دهند. در واقع، بیانیه شورای امنیت در ۱۹ مارس گذشته نشان می دهد که این شورا رویکردی متفاوت از قطعنامه ۲۲۱۶ در پیش گرفته است. هرچند که این شورا هنوز جنایات سعودی ها را در یمن نادیده می گیرد و حرفی از نقض توافق الحدیده از سوی سعودی ها نمی زند، اما رویکردش دیگر همانند قطعنامه ۲۲۱۶ به طور کامل در جهت محاصره و جنگ نیست و با تعدیل در این رویکرد، حالا از لزوم مذاکره و ورود کشتی های حامل کمک های بشردوستانه و سوخت به بندر حدیده می گوید. آزمون بایدن بیانیه شورای امنیت قبل از هر چیز گویای تغییر در نگاه حامیان سعودی ها و به خصوص دولت امریکا است. سعودی ها طی این شش سال و به خصوص چهار سال از ریاست جمهوری دونالد ترامپ برخوردار از حمایت بی قید و شرط تسلیحاتی، اطلاعاتی و لجستیکی امریکا در جنگ یمن بودند، اما آمدن بایدن به کاخ سفید اوضاع را برای آن ها تغییر داد. هرچند که دموکرات ها در زمان دولت باراک اوباما عامل اصلی این جنگ بودند و ریاض با اتکا به حمایت آن دولت تجاوز نظامی خود را به یمن شروع کرد، اما به دلیل مخالفت همه جانبه آن ها با ترامپ و سیاست های دولتش، موضع خود را در مورد جنگ یمن به طور کلی تغییر دادند و حتی دو بار در کنگره تلاش کردند تا مانع حمایت تسلیحاتی امریکا از سعودی ها بشوند. دولت بایدن از این جهت خود را موظف به ادامه این سیاست می داند و به همین جهت بود که بایدن در ابتدای ریاست جمهوری خود اعلام کرد: جنگ یمن باید متوقف شود و ما همه حمایت های خود را از عملیات های تهاجمی در آنجا متوقف می کنیم. تصمیم بایدن به قطع حمایت از سعودی ها در جنگ یمن نخستین گام در آزمون او در قبال جنگ یمن است، اما باید توجه داشت که مراحل واقعی آزمون او و دولتش بعد از این است. نکته مهم در این آزمون رفع محاصره یمن به عنوان عامل اصلی بحران انسانی است و اینکه مسئله محاصره و رنج مردم یمن به عنوان اهرم فشار علیه دولت نجات ملی یمن به کار گرفته نشود. به عبارت دیگر، بایدن در صورتی می تواند در این آزمون اقدام مثبتی انجام دهد که سیاست امریکا را به طور کلی تغییر داده و اجازه ندهد تا محاصره و رنج مردم یمن گروگان سعودی ها برای امتیازگیری از دولت نجات ملی یمن باشد. این اشتباهی بود که امریکا و شورای امنیت با قطعنامه ۲۲۱۶ مرتکب آن شد و حالا زمان جبران آن است. موقعیت دولت یمن در این میان، نباید فراموش کرد که موقعیت دولت یمن نسبت به گذشته موقعیتی متفاوت در آتش بس و مذاکرات دارد و همین موقعیت باعث می شود تا بتواند به صورت جدی تر از موضع قدرت حرف بزند. قبل از هر چیز، نیرو های دولت نجات ملی با پیشروی در استان مارب توانسته اند وضعیت میدانی را به طور کامل به نفع خود تغییر دهند. باید توجه داشت که استان مارب به لحاظ جغرافیایی گلوگاه تردد کالا از شمال به جنوب و شرق به غرب یمن است. گذشته از اینکه برخورداری از صنایع قابل توجه نفت و گاز و رونق کشاورزی و سد مارب و شبکه آبیاری، آن را مبدل به قطب اقتصادی یمن کرده است. علاوه بر این، پیشروی دولت نجات ملی صنعا در استان مارب به معنای تسلط آن بر بیش از ۹۰ درصد از سرزمین و جمعیت یمن شمالی است. از سوی دیگر، حملات موشکی و پهپادی دولت نجات ملی به عمق خاک عربستان نشان داده که اهداف استراتژیک این کشور نظیر پالایشگاه ها، بنادر و پایگاه های نظامی دیگر امنیت سال های گذشته را ندارند و عربستان نمی تواند بدون توجه به هزینه های این حملات به تجاوز نظامی خود در یمن ادامه دهد. در واقع، ناامنی سعودی ها به حدی رسیده که حتی دولت کوچک بحرین هم ناچار شده با صدور بیانیه ای به آن تسلی خاطر بدهد. دولت نجات ملی با توجه به این واقعیت هاست که پیش شرط رفع محاصره، توقف عملیات ائتلاف و بازگشایی بندر حدیده و فرودگاه صنعا را به عنوان پیش شرط هر آتش بسی روی میز گذاشته است، زیرا خود را در ابتدای هفتمین سال جنگ در موقعیتی برتر از گذشته می داند و طرف های مقابل آن نیز می دانند که این یمن دیگر همان یمن شش سال قبل نیست. سیدنعمت الله عبدالرحیم زاده