Islam Times 12 Oct 2014 112014000000Sun, 12 Oct 2014 11:48:54 -0400 11:48 https://www.islamtimes.org/az/article/414273/qədiri-xum -------------------------------------------------- Title : Qədiri-Xum... -------------------------------------------------- IslamTimes - Höccətülislam vəlmüslimin Mürtəza Fərəcpurla söhbət Text : Sual: Əllamə Əmininin Əl-Ğədir kitabı Qədiri-Xum hadisələri mvzusunda ilk ədəbiyyat sayılır. Sizcə Əllamə Əminini bu işə vadar edən nə olub? Cavab: Mərhum Əllamə Əmini mvcud kitabları mtaliə etdiyi zaman Əhli-Beytin (ə) məzlumiyyətini, haqlarının ayaq altında qaldığını mşahidə etdi. Alim Əhli-Beyt (ə) məktəbinin mdafiəsinə qalxmağı znə vəzifə saydı. Beləcə, Əl-Ğədir kitabının yazılmasına qərar verildi. Əllamə Əmini Əl-Ğədir kitabını yazmaq n on min kitabı əvvəldən sonadək mtaliə edib. Sonra tarixin pərdələdiyi həqiqətləri zə ıxarıb. Mən kimin mvlasıyamsa, Əli (ə) də onun mvlasıdır” Peyğəmbər (s) buyuruğu ilə bağlı ayələr, hədislər, ədəbiyyat nmunələri, 14 əsr boyu alimlərin araşdırmalarını toplayaraq 11 cildlik Əl-Ğədir əsərini ərsəyə gətirib. Kitab Həssan ibn Sabitin şeri ilə başlayır. Həssan Ğədir hadisəsindən sonra bu hadisəni nəzmə əkmək n Peyğəmbərdən (s) icazə istədi. Təəssf ki, həqiqətə uzanmış təhrif əlləri Həssanın divanından həmin şer parasını ıxarıb. Amma alimlər və ədəbiyyatılar, o cmlədən Əllamə Əmini Həssan ibn Sabitin bu şerini yazıya alaraq əbədiləşdirib. Bir ox alimlər bu fikirdədir ki, Ğədir hədisində vilayət sz imamət mənasında işlədilməyib. Əllamə Əmini dəlillər gstərir ki, alimlər və ədəbiyyatılar vilayət szn məhz imamət mənasında qəbul ediblər. tən 14 əsrdə btn şairlər və alimlərin az bir qismi mvla szn əvla bittəsrif” mənasında qəbul edib. Əllamə Əmini Ğədir kitabında səhabələrdən 110 sənədlə və daha artıq tabeindən sənədlərlə Ğədir hadisəsinin həqiqətini aşkarlayır. Sual: Əl-Ğədir kitabının 11 cilddən əlavə hissələri barədə nə deyə bilərsiniz? Cavab: Belə sz var ki, Əl-Ğədir kitabı 20 cild olub, onun 9 cildi haqqında məlumat yoxdur. Sual: Əl-Ğədir kitabı İslam dnyasında necə əks-səda doğurdu? Cavab: Bu kitaba yazılan şərhlərdən belə grnr ki, İraq, Suriya və Misirdə snnə əhlindən bir ox şəxslər bu kitaba əhəmiyyət verib, onu nəzmə əkib. Misir padşahı Məlik Faruq, eləcə də İordaniya padşahı Əl-Ğədir kitabına mqəddimə yazıblar. Şiə alimlərindən Ayətullah Seyid Mhsin Həkim, Ayətullah Seyid Hadi Şirazi, Ayətullah Ali-Yasin, Ayətullah Əllamə Ordubadi və başqaları bu kitaba şərh yazıblar. Drd alimdən ikisi Bəqərə surəsinin 2-ci, digər ikisi Fussilət surəsinin 42-ci ayələrinə istinad ediblər. Mərhum Sahibi-Əzzuriyyə z şərhində Əllamə Əminiyə xitabən deyir: Allahdan istəyirəm ki, mənim mrmdən kəsib, sizin mrnzə artırsın, bu kitabı başa atdırasınız.” Əl-Mraciat kitabının məllifi Şərəfuddin Amili Əl-Ğədirin 7-ci cildinə yazdığı şərhdə deyir: Siz elə bir işə başlamısınız ki, bunsuz həyatın mənası yoxdur, siz həssas bir nqtəyə həyat vermisiniz.” Şiə bykləri yekdilliklə bu kitabı yksək dəyərləndirirlər. Əllamə Şərəfuddin buyurur: Əgər bir millət əl-ələ verib bu kitabı ərsəyə gətirsəydi tərifə yer vardı. Siz isə bu işi təkbaşına grmsnz.” Sual: Əllamə Əmininin bu kitabı yazmaqda əsas məqsədi nə olub? Cavab: Əllamə Əmininin slubu daha ox fəlsəfi, sonra tarixidir. Alimi Əhli-Beytə (ə) rəva olmayan haqsızlıqlar narahat edirdi. Bu haqsızlıqlar Əllaməni hərəkətə gətirdi. O Əhli-Beytə (ə) zlmlər haqqında 3-c cilddə ərtaflı şərh verib. Məsələn, mtəbər şiə və snni rəvayətlərində Fatiməni qəzəbləndirən məni qəzəbləndirib” Peyğəmbər (s) buyuruğu yer alıb. ox alimlər, o cmlədən İbn Kəsir bu mvzuda həqiqəti ayaq altına alıb. O deyir ki, əgər Fatimə xəlifələrdən narazı olubsa, bir qadının narazılığı xəlifələrə nə zərər vura bilər?! Əllamə Əmini ona cavab verir ki, siz bu szlərinizlə dini meyarları tapdamısınız. Əllamə Nəcm surəsinin 3-c ayəsini yada salaraq buyurur ki, Fatimənin qəzəbi Allahı qəzəbləndirir. Beləcə Əllamə həqiqətə gz yuman tarixilərin qeyri-mtəbərliyini subuta yetirir. Sual: Əl-Ğədir kitabının layiq olduğu yeri tutması n nə etməliyik? Cavab: Bu kitabın mtəbər xlasələri hazırlanmalıdır. Hvzə və universitetdə hər təhsil ili n xlasələrin hazırlanması zəruridir. Xlasələr həm fars, həm də ərəb dilində olmalıdır. Şiəlik əleyhinə hcumların qarşısını almaq n kitab mxtəlif dillərə tərcmə olunmalı, hvzə və universitetlərdə tədris edilməlidir. Sual: Bu gnə qədər nə iş grlb? Cavab: Cənab Məhəmməd Hseyn Şəfii Şahrudi Əl-Ğədir kitabına xlasə yazıb. Amma bu xlasədən yalnız əsərin z ilə tanış olanlar istifadə edə bilər. Sual: Siz Əllamə Əmini ilə tanış idinizmi? Cavab: Mən byk alimi iki dəfə ziyarət etmişəm. Bir dəfə Qumda, bir dəfə də xəstəxanada yatdığı zaman. Amma əsəri ilə uzun illərdir nsiyyətdəyəm. Mətbuatda kitabla bağlı məqalələrim ap olunur. Bu məqalələrdə rəvayətilərlə bağlı fikirlər yer alıb, Əl-Ğədirdən semə qaydada misallar gstərilib. Sual: Əllamə Əmininin hansı tvsiyələri var? Cavab: Əllamə Əmini Ədəbuz-Zair” adlı kitabında ziyarət qaydaları haqqında yazır. Bu kitabda az adamın diqqət yetirdiyi nqtələr işıqlandırılıb. Mərhum Şeyx Abbas Qummi və mərhum Şeyx Məhəmməd Taha Nəcəf də həmin nqtələrə toxunub. Alimlər bildirirlər ki, Əhli-Beytə (ə) məxsus hərəmlərdə ziyarəti hətta ziyarətnamə oxuyarkən səsini ucaltmamalıdır. Dua və ziyarət şiənin səciyyəvi mənbələri kimi gstərilir. Dua və ziyarət iki tərbiyə universitetidir. İmam Səccadın (ə) dualarının toplandığı Səhifeyi-Səccadiyye kitabında təkcə 42 səhifəlik Quranın xətm duasında mstəsna əhəmiyyətə malik tərbiyəvi nqtələrə işarə olunub. Duada deyilir ki, Pərvərdigara, Quranı bağlı gndərdin, onun sirlərini Peyğəmbərə (s) ilham etdin, təfsirini biz Əhli-Beytə yrətdin...” Namaz dinin stunudur. Biz namazda deyirik ki, Pərvərdigara, bizi doğru yola ynəlt qəzəbinə dar olanların yox, nemət verdiklərinin yoluna! Biz hidayət, doğru yola gstəriş istəyirik, amma bunun mənasını bilmirik. Nemətə atan kimdir, qəzəbə dar olan kim? Camiə ziyarətində bu məsələ aydınlaşır. Ziyarəti oxuyanda dərk edirik ki, doğru yolu gstərən Əhli-Beytdir (ə), doğru yol z Əhli-Beytdir (ə). Əllamə Əmini buyurur ki, ziyarət və dua yalnız şiə məktəbində mvcuddur. Ayətullah Seyid Səid Həkimin Aşura hadisəsi haqqında kitabı var. Alim yazır ki, ziyarətnamələrdəki maarif şiənin ruhuna nfuz etmişdir. İmam Səccadın (ə) buyuruğuna əsasən, Quranın təfsiri ziyarətnamələrdə mvcuddur. Əllamə Əmini buyurur ki, ziyarət maarifdir, tvhiddir, əxlaqdır. Ey kaş, Əllamənin bu szlərinə əməl ediləydi. Bu halda zəvvar həqiqətən bəhrələnərdi. Əllamə Əmini tvsiyə edir ki, zəvvar hərəmdə xzu, mtilik mcəssəməsi olmalıdır. O z belə olub. Alimin fikrincə zəvvarın səsini qaldırması onun əməllərini batil edə bilər. Hucurat surəsinin 2-ci ayəsində bu mvzuya işarə olunub. Ayədə ucadan danışmamaq tvsiyələri yer alıb. Bu ayə Peyğəmbər (s) haqqındadır. Amma Ali-İmran surəsinin 61-ci ayəsində məsumlar nəzərdə tutulur. Msəlmanlar Əl-Ğədir və bu qəbildən olan kitablarda deyilənlərə əhəmiyyət verməli, əqidə məsələlərinə diqqətli olmalıdırlar. Mərhum Ayətullah Nəcmi iki snni mənbəsi haqqında kitab yazarkən Əllamə Əmini onu bu işi davam etdirməyə ağırır və mvzunun faydalı olduğunu bildirir. Sual: Əllamə Əmininin başqa hansı əsərləri var? Cavab: Əllamə Əmininin kitabları oxdur. Məsələn, 4 cildlik Səməratul-Əsfar, Şuhədaul-Fəzilə... Alimin Sirətəna və sunnətəna kitabı təbliğ olunmalıdır. Bu kitabda alimin Hələb səfəri qələmə alınıb. Səfər zamanı grşdy snnə əhli alimləri deyiblər ki, biz də İmam Hseyni (ə) sevirik, amma ona əza saxlanılması təfriqə yaradır. Əllamə Əmini kitaba ad qoyarkən şiələrin yolunun Peyğəmbər (s) yolu, rəftarının Peyğəmbər (s) rəftarı olduğunu qabardır. Həzrət Peyğəmbər (s) mr boyu bir qaydaya əməl edib: hər il əza məclisi saxlayıb. İmam Hseyn (ə) dnyaya gələndə Peyğəmbər (s) onun başına gələcək faciədən danışır. Əllamə deyir ki, biz Peyğəmbər (s) snnəsinə əməl edirik. O buyurur: Salavatın necəliyi haqqında 300 hədis var. Btn rəvayətlərdə Peyğəmbərlə (s) yanaşı onun Əhli-Beytinə (ə) də salam gndərilir. Ehqaqul-Həqq kitabının 9-cu cildində bu 300 rəvayət qeyd olunub.” Əl-Ğədir kitabının ən maraqlı xsusiyyəti budur ki, mbahisəli mvzularla bağlı snnə əhlinin mənbələrindən dəlillər gstərilir. Sual: Əllamə Əmini kimlərlə dostluq edib? Cavab: Alim alışardı ki, Əhli-Beytin (ə) buyuruqları ilə munis olsun. Daim Əhli-Beyt (ə) məktəbini dirəltməyə alışırdı. zndən elmi dərəcəsi ox aşağı şəxslərin qapısına gedərdi ki, lazım olan kitabı əmanət gtrsn. Alim Kərbəla, Bağdad və digər şəhərlərdə ayrı-ayrı şəxslərə mraciət edib, onların kitabxanaları ilə tanış olub. Sual: Əl-Ğədir əsəri lazımınca tanınıbmı? Cavab: Bu kitab byk əhəmiyyətinə baxmayaraq lazımınca tanınmayıb. Qələm əhli, mətbuat əhli bu əsəri təbliğ etməlidir. Byk Mirza Şirazi Əbəqatul-ənvar kitabının yayılması n hər bir msəlmanın təlaş gstərməsini zəruri sayıb. Əgər alim Əl-Ğədir əsəri ilə tanış olsaydı bu kitabın da təbliğini tvsiyə edərdi. Mərhum Mirhamid Hseynin dvrndə mənbə gstərmək ənənəsi olmayıb. Əl-Ğədiri Əbəqatdan fərqləndirən budur ki, mərhum Əmini btn sitatların mənbəsini gstərib. Sual: Əl-Ğədirlə bağlı hvzə və universitetin vəzifəsi nədir? Cavab: Əl-Ğədir tarixin szgəcidir. Bu szgəc saxtalıqları ayırır, həqiqətlərə yol aır. Bu kitabın tanıtdırılmasında hər birimizin məsuliyyəti var. Mərhum Şəhid Mtəhhəri əsərlə bağlı buyurub: Əl-Ğədir İslam vəhdəti səbəbidir.” Nur-az/hawzah